ANDERS BEKEKEN
PAGINA 2
SCHILDE-'s-GRAVENWEZEL
Enkele maanden geleden trokken de Denen naar de stembus. Zij stemden massaal voor een strenger vreemdelingenbeleid.
Dirk De Smedt
Geconfronteerd met de tanende populariteit van zijn regering, toog de sociaal-democratische premier, Poul Nyrup Rasmussen, op zoek naar een gunstige gelegenheid om vervroegde verkiezingen uit te schrijven. Erop hopend dat de Denen zijn 'leiderschap in bange dagen' zouden honoreren, achtte hij na de aanslagen van 11 september het 'scharniermoment' gekomen. Op de verkiezingsavond echter smeet de Deense kiezer met een harde smak de deur dicht.
Vreemdelingenthema centraal
Alle kunstgrepen van de linkse regering ten spijt, stond de verkiezingsstrijd in het teken van een onderwerp dat reeds langer bovenaan de Deense politieke agenda prijkt, met name het vreemdelingenthema. Dit is zondermeer de verdienste geweest van de Deense Volkspartij. Onder leiding van Pia Kjaersgaard wist de in 1995 opgerichte partij met een duidelijk programma (zoals harde aanpak van de criminaliteit, gezinspolitiek, en niet in het minst een pleidooi voor een strikte vreemdelingenpolitiek) reeds twee jaar na haar oprichting iets meer dan 7% van het Deense electoraat achter zich te krijgen. Uit verschillende opiniepeilingen was ondertussen gebleken dat de DVP nog niet aan haar plafond zat en wel eens tot 10% zou kunnen oprukken. In navolging van de Deense Volkspartij, plaatsten ook de liberalen tijdens hun recente campagne het vreemdelingenthema centraal en pakten ze uit met een hele reeks voorstellen terzake. Dit tot zeer groot ongenoegen van de socialisten die over dit hete hangijzer onderling sterk verdeeld zijn.
Terwijl aan de ene kant enkele vooraanstaanden beloofden de bestaande immigratiewetten te verstrengen (en daarbij soms krasse uitspraken niet schuwden), waren andere kopstukken er als de kippen bij om zich van deze voornemens te distantiëren. Zoiets kwam de geloofwaardigheid uiteraard niet ten goede, waardoor dan maar besloten werd het thema tot taboe te verklaren.
Rasmussen en Rasmussen
Ten einde raad ondernamen enkele sociaal-democratische vooraanstaanden in de eindsprint van de verkiezingsstrijd nog een ultieme chantagepoging door de kiezer te waarschuwen voor een internationaal isolement, indien het tot een regeringswissel naar Oostenrijks model zou komen. Het heeft echter niet mogen baten, want de uiteindelijke verkiezingsuitslag liet aan duidelijkheid niets te wensen over. De grote blikvanger was de DVP die met 12% (+ 4,6%) de derde partij werd. De sociaal-democraten kregen rake klappen (- 7,3%), waardoor zij voor het eerst sinds 1920 van de macht werden verdreven. Al snel werd onder leiding van de liberaal Anders Fogh Rasmussen een nieuwe regering gevormd. Bij de presentatie van zijn regeringsprogramma kondigde hij aan dat naast een betere gezondheidszorg en een hardere aanpak van de criminaliteit, ook werk zal worden gemaakt van een strakkere vreemdelingenpolitiek. Daartoe werd een minister van Vluchtelingen, Immigranten en Integratie aangesteld die zich uitsluitend met deze problematiek zal bezig houden. Rasmussen heeft er alle belang bij niet te hervallen in de politiek van zijn voorganger en naamgenoot. Als premier van een minderheidskabinet is hij immers aangewezen op de steun van de Deense Volkspartij en alles wijst erop dat die zich niet zal tevreden stellen met enkele vrijblijvende voornemens, maar wel degelijk boter bij de vis wil.
Immigratieland ?
Sommige professionele 'waarnemers' verwonderden zich erover dat in Denemarken het vreemdelingenthema een centrale rol in de verkiezingsstrijd speelde. Het land telt in vergelijking met de meeste andere EU - lidstaten relatief minder vreemdelingen en kan "niet echt een immigratieland" worden genoemd. Wellicht ligt de verklaring voor de 'onverklaarbare' uitslag dan ook in het feit dat de Denen dat zo willen houden.